Bir film, dizi veya dijital seri fikrinin profesyonel görüşmeye taşınabilmesi için yalnızca senaryo yeterli değildir. Yapımcı, yönetmen, platform, sponsor veya yatırımcı; projenin yaratıcı yönünün yanında uygulanabilirliğini de görmek ister. Bu nedenle iyi hazırlanmış bir proje geliştirme dosyası, fikri karar verilebilir bir yapıya dönüştürür.
1. Kapak ve kısa kimlik bilgisi
Kapakta proje adı, tür, format, yaklaşık süre, hazırlayan kişi veya şirket ve iletişim bilgileri yer almalıdır. Tasarım dikkat çekici olabilir; fakat okunabilirliğin önüne geçmemelidir.
2. Logline
Logline, ana karakteri, temel hedefi, engeli ve özgün çatışmayı bir veya iki cümlede anlatır. “Bir adamın hayatı değişir” gibi genel ifadeler yerine, karakterin ne istediğini ve neyle karşı karşıya olduğunu açıklar.
3. Kısa ve uzun sinopsis
Kısa sinopsis genellikle bir sayfayı geçmez. Uzun sinopsis ise hikâyenin başlangıç, gelişme ve sonuç akışını; ana dönüş noktalarını saklamadan anlatır. Dizi projelerinde sezon yayı ve bölüm motoru ayrıca açıklanmalıdır.
4. Karakter dosyaları
Ana karakterlerin yaşı, geçmişi, amacı, korkusu, ilişkileri ve hikâye içindeki dönüşümü yazılır. Oyuncu önerisi yapılabilir; ancak proje yalnızca belirli bir oyuncuya bağlıymış gibi sunulmamalıdır.
5. Ton, tür ve görsel dünya
Referans yapımlar, renk yaklaşımı, mekân hissi, kamera dili ve müzik tonu anlatılır. Referans kullanmak taklit anlamına gelmez; karar vericinin projenin duygusunu hızlı kavramasını sağlar.
6. Hedef izleyici ve yayın modeli
Sinema, ulusal televizyon, dijital platform, YouTube mini dizi veya festival filmi farklı süre, bölüm yapısı, bütçe ve dağıtım beklentilerine sahiptir. Hedef model dosyanın başında netleştirilmelidir.
7. Hak sahipliği
Proje özgün mü, kitaptan mı uyarlandı, gerçek kişilere mi dayanıyor? Senaryo, müzik, arşiv ve uyarlama haklarının durumu açıkça belirtilmelidir. Hukuki belgeler ayrı ek olarak sunulabilir. Bu bölüm hukuki danışmanlığın yerini tutmaz.
8. Bütçe ve finansman yaklaşımı
İlk görüşmede tam satır bütçe yerine yapım ölçeği, ana maliyet grupları ve finansman modeli sunulabilir. Oyuncu, ekip, ekipman, mekân, ulaşım, sanat, kostüm, sigorta, post prodüksiyon, müzik, tanıtım ve beklenmeyen giderler ayrı düşünülmelidir.
9. Takvim
Geliştirme, ön hazırlık, çekim, kurgu, ses, renk, teslim ve tanıtım aşamalarına gerçekçi süre ayrılır. Takvim, bütçe ve ekip kapasitesiyle uyumlu olmalıdır.
10. Dağıtım ve iletişim planı
Projenin izleyiciye nasıl ulaşacağı anlatılır: platform görüşmeleri, festival hedefleri, basın, sosyal medya, fragman, oyuncu içerikleri ve marka iş birlikleri. Ali Ekber Görel’in Firar projesindeki basın lansmanı, yapım süreci kadar kamuoyu iletişiminin de planlanması gerektiğini gösteren bir örnektir.
Proje gönderirken yapılan hatalar
- Hak sahipliğini açıklamamak
- Çok uzun ve odaksız dosya göndermek
- Bütçeyi gerçekçi olmayan tek rakamla sunmak
- Hedef platformu belirtmemek
- Karşı taraftan gizlilik sözleşmesi imzalamadan hiçbir şey okumamasını beklemek
- İletişim ve takip planı bırakmamak
Sık sorulan sorular
Proje dosyası kaç sayfa olmalı?
Projenin türüne göre değişir; karar vericinin ilk okumada özü anlayabileceği 10–25 sayfalık ana sunum, ayrıntılı eklerle desteklenebilir.
Senaryonun tamamı ilk e-postada gönderilmeli mi?
Genellikle önce kısa sunum ve sinopsis paylaşılır; tam senaryo talep edildiğinde gönderilir. Tarafların kendi hukuk danışmanlığına göre hareket etmesi gerekir.
Ali Ekber Görel’e proje nasıl gönderilir?
Özet bilgileri içeren ilk başvuru resmî iletişim formu üzerinden yapılabilir.